Profilaktyka chorób zakaźnych – co warto wiedzieć o szczepieniach ochronnych?

Profilaktyka chorób zakaźnych – co warto wiedzieć o szczepieniach ochronnych?

Choroby zakaźne towarzyszą ludzkości od zawsze, jednak współczesna medycyna dysponuje skutecznym narzędziem obrony – szczepieniami. Dzięki nim udało się wyeliminować lub znacząco ograniczyć występowanie wielu groźnych schorzeń. W oparciu o najnowsze wytyczne Światowej Organizacji Zdrowia (WHO), przygotowaliśmy przegląd najważniejszych informacji dotyczących profilaktyki chorób, które wciąż mogą stanowić zagrożenie dla zdrowia dzieci i dorosłych.

Wirusowe Zapalenie Wątroby (WZW) typu B

WZW typu B to choroba wywoływana przez wirusa HBV, który atakuje komórki wątroby, prowadząc do stanu zapalnego. Do zakażenia dochodzi najczęściej drogą krwi (np. podczas naruszania ciągłości skóry niesterylnym sprzętem) lub kontaktów seksualnych.

• Dlaczego szczepienie jest ważne? Zakażenie HBV może prowadzić do marskości oraz raka wątroby. Szczepienia przeciw WZW typu B mają 95-procentową skuteczność w zapobieganiu zakażeniom i ich odległym skutkom.

• Dla kogo? Powszechnie szczepi się noworodki, ale zalecane jest również szczepienie dorosłych z grup ryzyka, np. pracowników ochrony zdrowia.

Tężec – zagrożenie z gleby

W odróżnieniu od wielu innych chorób, tężcem nie można zarazić się od drugiego człowieka. Bakterie te występują w środowisku (gleba, piach, nawóz) i wnikają do organizmu przez zranienia. Toksyna tężca atakuje układ nerwowy, powodując bolesne skurcze mięśni i mogąc prowadzić do niewydolności oddechowej.

• Ochrona: Ochronę można uzyskać wyłącznie poprzez indywidualne szczepienie.

• Pamiętaj o dawkach przypominających: Ponieważ odporność maleje z czasem, dorośli powinni przyjmować dawki przypominające co 10 lat. Jest to szczególnie ważne dla osób pracujących w ogrodzie lub na zewnątrz.

Choroby wieku dziecięcego: Rotawirus, Odra, Błonica, Polio

Szczepienia ochronne dzieci są kluczowe dla ich bezpiecznego rozwoju.

1. Rotawirusy: Są powszechną przyczyną ostrych biegunek u niemowląt i małych dzieci, co grozi niebezpiecznym odwodnieniem. Najlepszą ochroną jest szczepienie doustne, które należy rozpocząć po ukończeniu 6. tygodnia życia.

2. Odra: To wysoce zakaźna choroba wirusowa, przenoszona drogą powietrzną. Może prowadzić do poważnych powikłań, takich jak zapalenie płuc czy mózgu. Dwie dawki szczepionki zapewniają odporność na całe życie u 99% zaszczepionych.

3. Błonica: Bakteryjna choroba atakująca górne drogi oddechowe (charakterystyczny szary nalot w gardle) oraz serce i nerwy. Szczepienie (zwykle skojarzone DTP) jest najskuteczniejszą formą ochrony.

4. Polio: Wirus atakujący układ nerwowy, mogący prowadzić do trwałego porażenia mięśni. Pełna seria szczepień w dzieciństwie zapewnia ochronę na całe życie.

Profilaktyka nowotworowa – wirus HPV

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV) jest główną przyczyną raka szyjki macicy, ale może wywoływać także inne nowotwory u obu płci.

• Szczepienia: Największą skuteczność osiąga się, szczepiąc dziewczęta i chłopców w wieku 9–14 lat, zanim potencjalnie zetkną się z wirusem. Szczepienie może zapobiec ponad 90% nowotworów wywoływanych przez HPV.

• Badania przesiewowe: WHO zaleca regularne badania przesiewowe (np. cytologię lub testy HPV DNA) u kobiet od 30. roku życia.

Szczepienia a ciąża

Szczepienia przed ciążą i w jej trakcie są ważnym elementem opieki prenatalnej.

• Przed ciążą: Warto uzupełnić szczepienie przeciwko odrze, śwince i różyczce (MMR), jeśli kobieta nie była szczepiona, aby uniknąć wad wrodzonych u dziecka (zespół różyczki wrodzonej). Tego szczepienia nie podaje się w trakcie ciąży.

• W trakcie ciąży: Zaleca się szczepienie przeciwko krztuścowi (szczepionka Tdap) – najlepiej w II lub III trymestrze. Dzięki temu matka przekazuje dziecku przeciwciała, chroniąc je w pierwszych tygodniach życia. Rekomendowane jest również szczepienie przeciw grypie oraz COVID-19, które są bezpieczne dla matki i płodu.

 

Artykuł zrealizowany na podstawie materiałów dostarczonych przez Oddział Oświaty Zdrowotnej i Promocji Zdrowia Powiatowej Stacji Sanitarno-Epidemiologicznej w Łodzi.